Haji_qorban

حاج قربان سليمانی، استاد پيشكسوت موسيقی مقامی شمال خراسان درگذشت.

حاج قربان سلیمانی، استاد پیشکسوت موسیقی مقامی کوردهای خراسان، عصر روز یکشنبه (20 ژانویه) در سن 85 سالگی بر اثر کهولت سنی در بیمارستان شهر قوچان درگذشت.

حاج قربان سليمانی، استاد پيشكسوت موسيقی مقامی شمال خراسان درگذشت
حاج قربان سلیمانی، استاد پیشکسوت موسیقی مقامی کوردهای خراسان، عصر روز یکشنبه (20 ژانویه) در سن 85 سالگی بر اثر کهولت سنی در بیمارستان شهر قوچان درگذشت.
او در سال 1302 در روستای علی‌آباد واقع در هفت كيلومتري شمال شرقی شهر قوچان دیده به جهان گشود و نزد پدرش کربلایی رمضان که از نوازندگان معروف دوتار در میان کوردهای خراسان بود به آموختن این ساز پرداخت. حاج قربان 24 ساله بود که پدرش درگذشت و او نزد استادان دیگر به تکمیل اندوخته ‌های خود در زمینه موسیقی پرداخت.

تشييع جنازه  اين استاد بزرگ موسيقي صبح روز دوشنبه ( 21 ژانویه 2008) از مقابل منزل وي در شهر قوچان با حضور جمعي ازمسوولان، دوستداران موسيقي و تعداد زیادی از اقشار مردم انجام شد، و پیکر هنرمند بزرگ موسیقی محلی خراسان در زادگاهش روستاي علي‌آباد به خاک سپرده شد.

پيام وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي (دکتر محمد حسين صفار هرندي) بمناسبت خاک سپاری این هنرمند: خرم آن نغمه كه مردم بسپارند به ياد، ضرب آهنگ قلب نوازنده زرين پنجه موسيقي مقامي شمال خراسان مرحوم استاد حاج قربان سليماني باز ايستاد و دگر بار گوهری درخشان از جامعه هنری كشور به خاموشی گراييد.

شغل اصلی حاج قربان سلیمانی کشاورزی بود. بسياری حاج قربان سليمانی را يکی از مهمترين و برجسته ترين هنرمندان معاصر ايران شمرده اند. موسيقی، نوازندگی، خوانندگی، اشعار او که آنها را علاوه بر زبان کوردی، به زبانهای مختلف می خواند هر گونه مرز و سد زبانی را در هم می نوردید و به هر گوشی خوش می نشست. استاد سليمانی صدها برنامه هنری موسيقی را در سال‌های متمادی در جشنواره‌ های مختلف موسیقی درداخل و خارج از كشور برگزار كرده بود.

ایشان در طول عمرش در بيش از40 ‪ کشور به اجراي برنامه هنري پرداخته بود، از جمله سوريه، عربستان، ترکيه، بلژيک، آلمان، سوئیس، انگليس، کلمبیا، پرو، پاناما، آمريکای شمالی برنامه های مختلفی اجرا کرده است. او هشت بار در فرانسه به اجرای موسیقی پرداخت. در سال 1991 ميلادی که اين هنرمند بزرگ در فستيوال موسيقی و تئاتر سنتی ايران در جشنواره شهر آوينيون فرانسه شرکت کرده بود حضار را مجذوب و حيران هنر خويش کرد و تحسين موسيقی دانان و آهنگ سازان نامی غرب را برانگيخت. منتقدين اروپايی موسيقی به او لقب «گنجينه ملی واقعی» را دادند و مجله مشهور فرهنگی فرانسوی نوول آبزرواتور در مورد او نوشت: حس عميق او نسبت به موسيقی و مهارت او در نوازندگی، در عين حال که بسيار طبيعی جلوه می کند، بسيار حيرت انگيز است.

پس از فستيوال آوينيون او در مقابل تماشاگران به وجد آمده در پاريس به دو تار نوازی مشغول شد. در اين اجرا حاج قربان و پسرش از سوی تماشاگران سه بار به صحنه بازخوانده شدند و پس از آن بر دست های حضار حمل شدند. لوموند نيز تصوير حاج قربان سليمانی را روی جلد خود چاپ کرد و زير آن نوشت: کسی که درهای بهشت را به روی غرب گشود.
وی همچنین در سال ‪ 1996ميلادی نیز در جشنواره جهانی موسيقی آوينيون فرانسه به عنوان ستاره جشنواره مورد تجليل قرار گرفت. از دست رئیس جمهوری وقت ایران نیز نشان درجه 2 فرهنگ و هنر دولتی دریافت کرد. ¨
اجراهای متعدد حاج قربان سلیمانی در داخل و خارج از کشور ضبط شده است و چند سال پیش مجموعه دوتار و آواز او با نام استاد حاج قربان سلیمانی،‌ موسیقی شمال خراسان از سوی کارگاه موسیقی منتشر شد که در آن، علیرضا سلیمانی فرزند ایشان، به عنوان نوازنده دوتار و همخوان، حاج قربان را همراهی کرده است.¨
حاج قربان از سال 1346 تا 1366 مدت بیست سال به دلایل مذهبی دست به ساز نزد و دوتارش را کنار گذاشت. او در این باره گفته بود: “بعد از سفر حج، یک روز از یک جشن عروسى بر میگشتم. شیخی به من گفت که من و موسیقى من نفرین شده و شیطانى اند. ” از همان روز حدود 20 سال دست به ساز نزدم تا روزی که شیخ دیگری موسیقی مرا موهبتی الهی خواند و تشویق به نواختنم کرد و مرا با سازم آشتی داد.”
حاج قربان در سالهای 1369 و 1370  از جشنواره بين‌المللي موسيقي فجر” لوح زرين” دريافت کرد، و از سال 1371 تا 1383 هم داور بخش موسیقی مقامی این جشنواره بود. او در یکی از دوره‌ های جشنواره موسیقی نواحی کرمان نیز به عنوان داور بخش مسابقه حضور داشت. مرحوم سليماني پارسال و در نخستين همايش آواها و نواهای خراسان كه در كاشمر برگزار شد طي مراسمي دوتار خود را به پسرش “عليرضا” كه او نيز از استادان بزرگ موسيقی مقامي است، تحويل داد.
حاج قربان، نوازنده پيشكسوت، توانا و صاحب سبك در میان کوردهای خراسان به شمار مي‌آمد كه عمری را برای اعتلای موسيقی مقامی كشور مصروف ساخت و نيز همواره به عزت و احترام موسیقی در صحنه ملی و مردمی، عشق می‌ورزيد.
حاج قربان سلیمانی از استادان مسلم موسيقی مقامی يا نوايی ايران و از معدود بازماندگان “بخشی” در میان کوردهای خراسان بود. “موسيقی مقامی و يا نوایی” به نوع خاصی از موسيقی سنتی گفته می‌شود كه بر اساس فرهنگ، سنن بومی و محلی يك منطقه جغرافيايی بوجود آمده، سينه به سينه و نسل اندر نسل به آيندگان منتقل مي‌شود.
در گذشته موسيقی مقامی را در زمان جشن، عزا، كاشت، داشت و برداشت محصول، ناملایمات ملی، بی احترامی‌های فرهنگی و آداب و رسومی، ظلم و ستمهای انحصارگرایانهء مرکزی، و دیگرنابسامانی‌های اجتماعی و مراسمی مشابه مي‌خواندند كه گاه اين موسيقی با حركات موزون و خاصی تركيب شده و رقص محلی بسیار زیبایی را خلق می‌كرد.
این خواننده و نوازنده زبردست دوتار یکی از آخرین راویان بازمانده از نسل بخشیان بزرگ کورد درخراسان بود و با مرگش  شاید بسیاری از داستان‌ها و روایت‌های این نسل از بین رفته تلقی‌ شود.
در فرهنگ کوردهای خراسان “بخشی” به كسي گفته مي‌شود كه تمامي مراحل ارتقاي علمی در زمينه موسيقی مقامی محلی يعنی “ساخت ساز (دو تار)، نقالی، سرايندگی و خوانندگی اشعار و نيز تاريخ نتها را” بلد باشد. مرحوم قربان سليمانی از محدود بازماندگان بخشی در خراسان بود. از آنجا كه هر فردی قادر نيست خود را به تمام اين مدارج برساند، لذا درساختار فولكلوری محلی خراسان، آن گروهی كه توان صعود به اين مراتب را بيابند “بخشی” يعني برخوردار از بخشش موهبت هنری ذاتی خویش هستند.
نوازندگی دوتار در خانواده او موروثی بود، و از سن 7 سالگی دوتار را از پدرش کربلايی رمضان آموخت. بيست ساله بود که بعد از فوت پدر نزد استادان موسيقی؛ غلامحسين بخشی جعفرآبادی، حاج محمد بخشی قيطاقی و عوض بخشی به آموختن نوازندگی دو تار و خوانندگی ادامه داد. در 21 سالگی عنوان بخشی گرفت.
در مراسم خاکسپاری این هنرمند، جمعي از مسوولان فرهنگي استان، تعداد كثيري از هنرمندان استان و قشر عظیمی از مردم حضور داشتند. روز پنجشنبه از سوی مسوولان اداری قوچان، هنرمندان اين خطه و با حضور جمعی از مردم قوچان مجلس يادبودی در مسجد جامع اين شهرستان برگزار شد. روز شنبه هفته آينده نیز مجلس ختمي با حضور هنرمندان استان و نيز اعضای انجمن موسيقي در شهر قوجان برگزار خواهد شد.
انجمن فرهنگی و مدنی کوردهای خراسان ضمن ابراز تاسف از فقدان اين هنرمند توانا و زبردست دیار خراسان، برای روح پاک او طلب آمرزش از درگاه ایزد منان مسئلت داشته، و نسل جوان را به تداوم در برافراشته نگهداشتن هنر بغایت زیبا و والای موسیقی کوردهای خراسان، پویا کردن زبان و فرهنگ بسیار غنی کوردی ترغیب و تشویق می‌کند.

Leave a comment

Privacy Preferences
When you visit our website, it may store information through your browser from specific services, usually in form of cookies. Here you can change your privacy preferences. Please note that blocking some types of cookies may impact your experience on our website and the services we offer.