اغنام و احشام جوان Sexel
گله گوسفند
Kerîyê pêz
میش Mih (mî
گوسفند شکاری (وحشی) Pezkovî (pezkûvî
گوسفند سیاه (سیاه زاغی) Pezê qer
گوسفند سر سیاه Pezê serireş
گوسفند سر سفید Pezê sîs
گوسفند تمامآ سفید Pezê qereqaş
گوسفند سرخ فام (بلوطی رنگ) Pezê sor
گوسفند با پیشانی سفید یا سیاه Pezê beş
گوسفند تیره رنگ (سبزه تند) Pezê qemer
تاتو کردن گوسفند (نشان شناسایی مثل: برش گوش ، داغ کردن صورت) Dirûf (dirîv
محل خواب و استراحت گله گوسفند Guher (mexelgeh
حرکت دادن گله گوسفند از محل استراحتگاه Alguher kirin
گوسفندی که از گلهء صاحب خود جدا شده و در گله های دیگر سرگردان است Pezê avî (havî
قیچی پشم چینی Hevrîng
کسی که پشم گوسفند را می چیند Pezbir
پشم چین بره Berxbir
کسی که بره را می شوید (قبل از پشم چینی) Berxşo
محل شیردوشی گوسفند در محیط باز Bêrî
شیر دوشیدن Dotin (dohtin
دمباله (دنبه) گوسفند Dûw (dûv
قوچ دنبه دار (دمباله دراز) Daw (beranê bi daw
دم Boç (boçik, doçik
آغل محصور شده بره ها Koz (kozik
اخته کردن Xesandin / gon kişandin (Exte kirin
آغل گوسفند ، زاغه سکونت Gom
بره Berx
بره 6 ماهه تا 1 ساله Kavir
برهء ماده 1 تا 2 ساله Berindîr
میش 2 تا 3 ساله Xanberindîr
بره نر 1 تا 2 ساله Berindir
قوچ بالای 2 ساله Hogeç
قوچ Beran
بز ماده Bizin
بز پشم دار یا کرکدار (بز آنقوره) Bizina çûr (bizina bi tiftik
بز شکاری (وحشی) Bizinkovî (bizinkûvî
بز نر Nêrî
بزغاله کوچک
Karik
بزغاله
Kar
بزغاله 6 ماهه تا یک ساله Gîsk
بز 1 تا 2 ساله Tiştûr (tiştîr
بز ماده 2 تا 3 ساله Bizaştîr
بز نر 2 تا 3 ساله Hevûrî
بز نر پیر Qertenêrî
جونه گاو (گاو نر جوان Canega
گاو ماده Mange
گاو نر Ga
گوساله Golik
گاو 3 ساله Nogin
نوک پستان Cîcik
پستان Gan (gandîl
جگر سفید (ریه) Kezeb
جگر سیاه Cîger
جفت (دیواره پوششی جنین) Pizdan
رحم Zêhdan
کلیه (قلوه) Gurçî
شیردان بره (سلولهای آن سرشار از ماده شیمیایی رنین است که برای مایهء پنیر استفاده می شود) Şîlav (şîlaf
طحال، سپرز Fatik (fatereşk, dêdik
معده (شکمبه) Hûr (ûr
رودهء باریک Rûvîya zirav
حنجره، گلو، حلق، خرخره Qirtik (gewrî
گردن Stû (ustû, uskor, stukor
شکم درد Qolinc (zikêşî
پشم Hirî (herî
یرقان و زردی (بیماری آناپلاسموز، انگل خونی در گوسفند) Zerik (zerdî
شاربن (بیماری میکروبی باسیلوس آنتراکس) Nexweşiya reş (nesaxiya reş
کرم روده (بیماری انگلی دستگاه گوارش گوسفند) Mûmar
کچلی (بیماری انگلی بوسیله جرب و یا قارچ) Gurî
تاول Pifildîk
آبسه، ورم چرک دار Kunêr (kunîr
تب (میش تب دار) Ta (mîya bi taw / tawî
تورم و عفونت پستان Gahnreşk (gahnok / Ganik
آلودگی به کرمک (کرم حشره و مگس) Kurmî (kurmok / kurmik
آلودگی جگر به کرم کپلک (فاسیولا هپاتیکا) Kepelek
بیماری تب برفکی (پیکورنا ویروس) در گوسفند و بز Nexwaşîya tebeqê
بیماری سل (باسیل مایکوپلاسما توبرکلوزیس) Nexwaşîya sil
(پاکس ویروس) بیماری آبله Nexwaşîya xurî
بیماری میکروبی مشمشه (پسودوموناس مالئی) در اسب Nexwaşîya Yaman
گربه وحشی Pişîka becî / bejî (pişîka kovî
گورکن (جانوری وحشی) Kurebeşk (qorebeşk
غزال (آهو) Xezal
رنگ Reng
سفید Sipî
سیاه Reş
قرمز Sor
نارنجی Narinjî
زرد Zer
زرد متمایل به تیره Çiqer
سبز Kesk (sewz
آبی Şîn (hêşîn
قهوه ای Qehweyî
سبزه تند (تیره روی) Qemer
سبزه (تیرهء روشن یا کمرنگ) Esmer (qemerê vekirî
خاکستری (موی سیاه و سفید/ جو گندمی) Gewr (sipîya girtî
تمامأ سفید Qereqaş (gişt sipî
سفید روشن، زال (فاقد رنگدانه) Sîs
رنگ جگری Mor (binefşî
ارغوانی (قرمز زرشکی) Erxewanî
زرد متمایل به طلایی (بلوند) Kej
قرمز شرابی (کلاه قزلباشها این رنگی بود) Bor
خاکستری روشن (خاکستری کمرنگ) Boz
کاهی رنگ (رنگ کاه، رنگ نی) Qîç
سیاه زاغی Qer
بلوطی (قهوه ای مایل به قرمز - کهر) Şê
رنگ گندم Genimî
سفید شیری Şîrî
خاکی رنگ Xakî
صورتی رنگ Sûretî (pembe
ابرش (سرخ و سفید، سیاه و سفید) Belek (sorbelek, reşbelek
پنبه Pembû (pembo
گیاهان Gîya
گل زعفران Pîvik
گیاه رازیانه Heliz
آویشن Anix (çay anix
Şivîşk (çay şivîşk
ریواس Tirşok
نعناع Pûng
Sping
Gulpepok
Kema
گل سوسن Pelewêsk
Pelik
Selmek
کنگر Kereng
مارچوبه Mirçiliq
مریم گلی Kefxurk
گل نرگس Gula zer
اسفناج Pinjar
استوخدوس Tirîq
اسپند Orzeling
Qancîr (benîştê qancîrê
Tulî (benîştê tulîyê
Darmazî
Şorik
Doçbizin
Sûsik
گون، صمغ گون Gûnî / gwînî (Zincê gûnî
کاج (ارس) Merx
نوعی خار Qeretîkan
زال زالک Dalunek
(خیلی تلخ مزه است و برای قولنج / شکم درد استفاده می شود) Dermanê Rovîyan
نوعی گون (از ریشه این گیاه بجای صابون برای شستن لباس استفاده می کنند) Qarpac
جگن Qîyaq
درخت گز Gez
سبزه و گیاه Mere (mêre, mêrg
مرغزار (سبزه زار) Merezar (olengzar
گل آفتابگردان Guliro / guliroj
گل ختمی Hêro
مرزه (اکلیل کوهی ) Merze
شوید Gizirûng
پیاز کوهی Pîvazçe
ریحان Rêyhan
تره Tere
سیر Sîr
Gûlik
قارچ Kuvkar
پیچک Pêçek / nûsek
گورکن (مرده دزد) Kurebeşk (qorebeşk
گورکن: که آن را عامل حفظ و انتقال باسیل سل به حیوانات می دانند. _____ . _____ . _____
خلاصه تاریخ کردهای خراسان. 
